Ta strona wykorzystuje cookies. Korzystanie z tej strony oznacza zgodę na użycie plików cookie zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Więcej w naszej polityce prywatności

Planowanie przedoperacyjne

Planowanie przedoperacyjne w ortopedii to proces wieloetapowy. Jest to przygotowanie do planowanego zabiegu. Planowanie przebiega inaczej dla każdego rodzaju operacji, bywa też pomijane w nagłych przypadkach. Jest to jednak ważny etap pozwalający na przyspieszenie leczenia i zwiększenie jego skuteczności.

Pierwszym etapem planowania jest diagnostyka, ocena przebiegu choroby oraz badanie ortopedyczne oceniające zakres ruchomości stawów, ich stabilność itp.

Techniki obrazowania medycznego

Kolejnym etapem jest wykonanie zdjęcia diagnostycznego, którym w zależności od przypadłości może być np.:

  • pojedynczy obraz RTG – narządy przesłaniają się na obrazie, kości są widoczne jako najjaśniejsze obszary,
  • seria przekrojów z CT – pacjent otrzymuje większą dawkę promieniowania X, niż przy RTG, jednak narządy nie przesłaniają się,
  • seria przekrojów z MRI – pacjent nie otrzymuje promieniowania X, ale kości są słabiej widoczne - nie są widoczne jako najjaśniejsze obszary na zdjęciach.
Miednica zobrazowana przez RTG

Miednica zobrazowana przez RTG

Staw biodrowy zobrazowany przez CT

Staw biodrowy zobrazowany przez CT

Ramię zobrazowane przez MRI

Ramię zobrazowane przez MRI

Każda z tych metod pozwala na nieinwazyjne obrazowanie wnętrza człowieka. Różnią się one skutecznością obrazowania różnych tkanek, a także ilością wytwarzanego szkodliwego promieniowania. W związku z tym lekarz musi ocenić na podstawie wywiadu, która z metod pozwoli mu na najlepszą ocenę chorego miejsca minimalizując dawkę promieniowania. Najczęściej stosowaną w ortopedii metodą jest wykonanie zdjęcia RTG, rzadziej CT. Wykorzystywane są one najczęściej do oceny zmian urazowych i patologicznych stawów. Struktury te bardzo dobrze zaznaczają się na obrazach rentgenowskich, gdyż kość bardzo silnie osłabia promieniowanie X, w odróżnieniu od pozostałych tkanek. Dzięki temu kości na tych obrazach są widoczne jako bardzo jasne plamy na szarym tle tkanek miękkich.

Mając odpowiednie zdjęcia RTG lub CT możemy przystąpić do kolejnego etapu. Inaczej przebiega procedura wykorzystująca serię przekrojów, a inaczej ta bazująca na zdjęciu RTG.

Planowanie zabiegów z wykorzystaniem zdjęć RTG

Zrzut ekranu z aplikacji Planner 2D służącej do dopasowywania protez i planowania zabiegów

Zrzut ekranu z aplikacji Planner 2D służącej do dopasowywania protez i planowania zabiegów

Wykorzystując pojedyncze zdjęcie RTG możemy za pomocą specjalnego oprogramowania (jak np. Planner 2D) dokonać precyzyjnych pomiarów parametrów stawu czy kości, takich jak średnica głowy, czy panewki stawu biodrowego, różnica długości kończyn, wyznaczenie osi mechanicznej stawu. Wszystkie te pomiary pozwalają lekarzowi na ocenę rozległości stanu patologicznego, a także na dobór odpowiedniej techniki leczenia.

Pełna endoprotezoplastyka

Jednym z przykładów leczenia dysfunkcji stawu biodrowego jest pełna endoprotezoplastyka stawu. Polega ona na całkowitym zastąpieniu stawu przez protezę, której elementy to:

  • trzon - najczęściej tytanowy lub stalowy,
  • główka - metalową lub ceramiczną,
  • panewka - ceramiczną lub polietylenową.

Każdy pacjent jest inny i niestety samo doświadczenie i pierwszy rzut oka nie pozwalają na trafne dobranie takiego zestawu implantów, który najlepiej dopasuje się do danego przypadku. Na pomoc spieszą programy, które dają możliwość dopasowywania implantów na podstawie zdjęcia RTG. Narzędzia pomiarowe, czy wyznaczające oś kanału kości pozwalają jak najlepiej dobrać rozmiar i wypozycjonować implant. W przypadku nierówności kończyn nawet zwizualizować końcowy efekt operacji.

Modelowanie 3D

Zrzut ekranu z aplikacji Bone Extractor służącej do modelowania 3D i planowania zabiegów

Zrzut ekranu z aplikacji Bone Extractor służącej do modelowania 3D i planowania zabiegów

Serie zdjęć tomograficznych dają inne możliwości rozszerzenia wiedzy lekarza na temat danego przypadku choroby poprzez modelowanie 3D. Posiadając takie dane oraz odpowiednie oprogramowanie (np. Bone Extractor) lekarz ma możliwość zwizualizowania trójwymiarowej struktury ciała pacjenta. Odpowiednio przygotowany model daje możliwość wirtualnej analizy patologii. Co więcej niektóre programy oferują eksport modelu do formatu, który pozwala na jego wydruk 3D. Oznacza to, że lekarz ma możliwość przeprowadzenia analizy na materialnym modelu fragmentu ciała. W przypadku ortopedii są to kości.

Projektowanie jednorazowych narzędzi

Wydruk 3D modelu kości z drukowaną jednorazową prowadnicą dla wiertła

Wydruk 3D modelu kości z drukowaną jednorazową prowadnicą dla wiertła

Rozwijane jest też oprogramowanie, które pozwala zaprojektować jednorazowe spersonalizowane narzędzia chirurgiczne. Przykładem może być narzędzie dla ortopedii, które prowadzi wiertło pod ustalonym kątem. Jest ono projektowane w środowisku pozwalającym na dokonywanie pomiarów kątów i odległości na trójwymiarowym modelu, a tym samym na wyznaczenie odpowiedniej osi. Takie narzędzie skraca procedurę chirurgiczną, gdyż lekarz nie musi w trakcie zabiegu ustalać osi wiercenia. Ponadto zwiększona jest precyzja operacji, a tym samym szanse pacjenta na szybszą rekonwalescencję.

Innym narzędziem może być prowadnica pozwalająca na ścięcie stawu kolanowego pod odpowiednim kątem, gdy przeprowadzany jest zabieg wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego.